Carabelli gefur upp öndina!

Nú um margra mánaða skeið höfum við nokkrir ungir tannlæknar haldið úti þessari heimasíðu. Var ætlunin í upphafi að stuðla að umfjöllun um tannlækningar í sinni víðustu mynd – félagsmálum, nýjungum og framförum, einstaka tilfellum sem menn vildu deila með collegum eða umræðum um eitthvað allt annað sem viðkemur tannlækningum. Frjáls og óháður umræðuvetvangur.

En því miður hafa tannlæknar ekki viljað taka þátt og vera með. Margir pistlar hafa verið birtir en umræður tregar. Við sem skrifum höfum líka í öðru að snúast og teljum því tíma okkar betur varið í að sinna því. Því hættum við uppfærsla á Carabelli héðan í frá. Hver veit hvort við tökum upp þráðinn seinna meir, það verður bara að koma í ljós. Kannski þegar netvæddari kynslóð tannlækna kemur til starfa.

Það virðist reyndar sem tannlæknar á Íslandi hafi ekki mikinn áhuga á netinu yfir höfuð. Sjáum til dæmis heimasíðu TFÍ – þar á bæ hafa menn engan áhuga á netinu og hafa því ekki haft fyrir því að uppfæra síðuna síðan í maí 2005, ef frá er talinn ársþings tilkynning. Eru félagsmenn virkilega svona værukærir, er þeim alveg sama þó að upplýsingaveita TFÍ sé ekki betri en þetta? Við höfum ekki heyrt marga kvarta. “Fréttir” á tannlaeknar.is hafa ekki verið uppfærðar síðan í maí 2005, “könnuninni” hefur ekki verið breytt síðan í september 2004 og er það þó tilvalinn vetvangur til að spyrja félagsmenn og fá álit á einstaka málum. “Spjallið” er svo algerlega dautt og grafið. Hvað kostaði svo að setja síðuna upp og hvað tók það langan tíma?

Við þökkum þeim sem þó lásu og enn frekar þeim sem lögðu okkur lið við skriftir.

Lifið heil, vonum að tannlæknar fari að tala meira saman, en hangi ekki bara hver í sínu horni.

Carabelli-menn, Gísli og Jónsi

Teledentistry

Teledentistry er ekki nýtt fyrirbæri. Með tilkomu intraoral myndavélar urðu þó miklar breytingar.
Hér við Eastman hefur verið í gangi ákveðið "Teledentistry Project" í gangi til að reyna að minnka tíðni snemmkominnar tannátu (early childhood caries). Reynt hefur verið að ná til efnaminni fjölskyldna sem ekki fara með börnin annars til tannlæknis.
Notuð er intraoral myndavél til að skoða munnhol þegar forledrar koma með börn inn til læknis, ungbarnaeftirlits eða á börnum í leikskóla.
Myndirnar eru svo sendar rafrænt í ákveðna miðstöð þar sem greint er úr þeim.
Kom það á óvart að 50% barna í þessum hópi voru með caries sem greinanlegur var með intraoral myndavélinni. Með þessu móti er hægt að ná til fólks sem ekki annars fer til tannlæknis og beina þeim til tannlæknis með það sem þarf að gera við.
Þannig er hægt að láta ófaglært fólk sjá um að skoða munnholið með myndavélinni, en tannlæknirinn eða tannfræðingur sjá so um greininguna.
Gísli

Hvað á að nota í sementeringu implantakróna- og brúa?

Eins og staðan er í dag virðast ekki vera til neinar sérstakar reglur eða lögmál um sementeringu krónu og brúa á implönt. Menn virðast nota hitt og þetta og hafa allir sínar skoðanir á málinu. Í raun gengur allt upp og menn nota jafnvel endo-seal efni sem sement. Heima á Íslandi vandist ég því að nota Fuji+ sem er resin bætt GIC. Sumir nota svipuð efni eins og Rely-X frá 3M. Hér í prótetíkinni úti notuð við bráðabirgðasement. Því til stuðnings nefna menn að þeir vilja eiga þann kost að geta náð tanngervinu niður ef eitthvað klikkar. Postulínið getur sprungið eða brotnað, abutmentið getur losnað með tímanum o.s.frv. Staðreyndin er hins vegar sú að fittið er yfirleitt það gott að það er ekki svo gott að ná niður þessum tanngervum, þrátt fyrir að bráðabirgðalím sé notað. Við höfum verið að nota bráðabirgðasementið Improv frá NobelBiocare, sem reyndar hefur selt efnið til Salvin. Nefna má önnur bráðabirgðasement eins og TempBond og IRM. Sumir blanda jafnvel vaselíni við sementið. Stuðningsmenn "lokasements" hafa nefnt að við gerð venjulegra króna og brúa séu notuð "final cement" og því ættu ekki að gilda sömu lögmál við sementeringu króna á implönt? Annað sem menn nefna í því sambandi er að þeir vilja bara ekki að tanngervið losni, punktur. Það má hins vegar nefna að töluverð minni hætta ríkir þegar reynt er að ná niður krónum og brúm af implöntum en eigintönnum. Abutmentið getur rispast og plaque getur jú safnast í litla rispur og skurði, en hættan er meiri þegar reynt er að ná niður krónum og brúm af eigintönnum (brot o.s.frv.). En það getur verið gott að eiga þann kost að ná niður implanta-tanngervum og þurfa ekki að spæna niður krónunum, til þess eins að laga postulíns brot eða athuga með abutmentið sem undir liggur.
Það eru því margir þættir sem hafa þarf í huga þegar valið skal sement. Fjöldi, staðsetning, hæð, breidd, halli og hönnun abutmenta ræður þar um. Oft geta bráðabirgðakrónur/brýr sem hafa verið í funktion um tíma gefið nokkuð góða mynd af íheldninni.
Það væri gaman að heyra hvað tannlæknum finnst um þetta og hvað þeir hafa verið að nota til að sementera implantakrónur- og brýr. Það virðist ekkert eitt rétt í þessu sambandi. Endilega komið með athugasemdir.
Kveðjur,
Jónsi

Accelerated Osteogenic Orthodontics

Ég lofaði ykkur að afla frekari upplýsinga um það sem er kallað "Wilckodontics" og sagði frá í pistli hér fyrr á síðunni.
Með hjálp corticotomy í perioaðgerð og tannréttinga í kjölfarið leyfir þessi tækni að keyra orthó meðferð í gegn á 3-8 mán, meðferð sem annars tæki 1,5 - 3 ár!!! Þar sem vantar bein eftir aðgerð þar einfaldlega grafta þeir beini! Þetta er allt gert í nafni þess að skaða ekki félagslega tilveru unglinginsins á meðan að hann er með spangir, gera fólki í "karríer djobbum" auðveldara með að fá spangir o.þ.h.
Kíkið endilega á heimasíðuna þeirra:
http://www.wilckodontics.com/index.html
Held persónulega að þetta sé prump! Skoðið t.d. fyrir og eftir myndirnar, það hefði nú mátt klára flest tilfellin betur. Virðast heldur ekki vera neinar langtíma rannsóknir á þessu.
Gíslinn

"Tapað og fundið"

Chen Chun-Lei, skurðlæknir einn frá Taiwan fékk til sín á dögunum 45 ára sjúkling sem átti í smávægilegum öndunarerfiðleikum og hafði háan hita. Greining skurðlæknisins var mild lungnabólga, en þegar betur var að gáð sáu læknarnir aðskotahlut í bronchial túbunum. Fjarlægð var neðrigóms heilprótesa en sjúklingurinn hafði víst leitað af henni í þrjú ár.
Jónsi

Heilgómar og Implönt

Fyrir ári sótti ég heilgómaþing í Buffalo í New York og svo er nýafstaðið samskonar þing í Atlanta í Georgíu sem ég einnig sótti. Það sem helst er nýtt í þessum efnum er að “standard of care” fyrir heilgómasjúklinga eru tvö implönt í neðri gómi og heilprótesur. Næsta val ætti að vera hefðbundnir heilgómar. Dr. Thomas D. Taylor forseti ITI vill ganga enn lengra og segja að “fixed detachable hybrid prosthesis” ætti að vera standardinn, en það eru 5-6 implönt í neðri gómi (á milli foraminae mentale) og fast tanngervi. Ég er eiginlega sammála honum eftir að hafa gert þónokkuð mörg slík tanngervi, en þetta er dýrt fyrir sjúklinginn í prívat praksís.
Stórfyrirtækið Ivoclar eru með svokallaðar “BlueLine” tennur fyrir heilgóma sem eru mjög estetískar og eðlilegar. Þær vilja þó slitna, en þó ekki meira en aðrar týpur.

Menn trúa ekki lengur á “square, tapering, ovoid” regluna, og segja að það sé ekkert samband á milli forms andlits og form/lögunar tanna viðkomandi. Ivoclar notar því svokallaðan “Form Selector” sem mælir breidd nefsins og skiptir tönnunum í Small, Medium og Large og svo Soft/Bold. Þessi regla gengur ágætlega upp, en gott er að hafa gömlu regluna til hliðsjónar held ég. Svo eru menn farnir að stilla meira og meira upp í “lingualized occlusion”, þar sem lingual kúspar efrigóms jaxla snerta central fossur neðrigóms jaxla, og í hliðarhreyfingum eru það einu kúsparnir í snertingu. Annað merkilegt í dag er að menn nota gjarnan alginat í lokamát, í sérstakar skeiðar (Accu-Dent®, frá Ivoclar) og steypa í og procisera á það mastermódel. Sem sagt, engar einstaklingsskeiðar og trimming með compoundi. Ég hef notað þetta kerfi, en ég verð að setja að mátin eru oft yfirextenderuð og brúnir þykkar, og hef ég því oft náð betri árangri með hefðbundnum hætti.
Þegar sett eru niður implönt í neðri góm þarf að hafa í huga staðsetningu þeirra. Í tilfelli þar sem tvö implönt eru sett niður þarf að gera ráð fyrir plássi fyrir 3-4um til viðbótar, ef sjúklingur óskar eftir að fá “fast tanngervi” síðar meir.
Hvað varðar barra vs. stök attachment á milli tveggja implanta í neðri gómi, þá las ég grein um daginn sem bar saman þetta tvennt með hliðsjón af upplifun sjúklinganna. Enginn munur var þar á milli. Ekki skiptir máli hvort um sé að ræða locators (Zest), ball cap attachment o.s.frv., eða svo barrasmellur (Dolder eða Hader-clip). Annað kerfið er því ekkert betra en hitt. Reyndar koma aðrir þættir inní þetta eins og stefna implantanna, pláss og svo dýpt plattformsins.
Að lokum má nefna að hægt er að gera heilgóma mjög “eðlilega” með almennilegri módelleringu og jafnvel intrinsic og extrinsic litun heilgómaplastsins. Sem sagt, margt nýtt af nálinni í heilgómagerðinni, þótt ótrúlegt megi virðast.
Bestu kveðjur,
Jónsi

Tímasprengjur í munninum!

Undirritaður kíkir skiljanlega annað slagið á heimasíðu Félags munn- og kjálkaskurðlækna í BNA. Um daginn var þar að finna "Webcast" frá fréttamannafundi sem var haldinn til að kynna niðurstöður mikillar endajaxlarannsóknar sem hefur keyrt þarna fyrir vestan í 7 ár. Sá sem kynnti niðurstöðurnar var Raymond White, prófessor við munn- og kjálkaskurðlæknadeildina í Chapel Hill.
Niðurstöðurnar eru fyrir margt áhugaverðar en það sem var áhugaverðast við þennan fund var í hvaða augnamiði hann var augljóslega haldinn, nefnilega að selja fólki endajaxlatökur. Enda var yfirskriftin: 3rd molars: Defusing a timebomb!
Í fyrsta lagi hafa þeir komist að því að "períósjúkdómar" (eins og þeir orða það) eru mun algengari hjá ungu fólki (þ.e. undir 35) en fyrri rannsóknir hafa fundið. Þetta er vegna þess að fyrri rannsóknir taka sjaldan eða aldrei endajaxla með í mælingar. Þeir hafa semsagt komist að því að það er nokkuð algengt að finna sýkta, djúpa poka distalt við 7ur í fólki á bilinu 20-35, þar sem endajaxlar liggja fyrir aftan. Þetta eru nú svosem ekkert ný sannindi fyrir þá sem vinna "í skotgröfunum" en er núna staðfest með rannsókn. Annað sem þeir hafa komist að er að ef þessir pokar eru dýpri en 4mm eru marktækt meiri líkur á að þeir dýpki á komandi árum en að þeir haldist óbreyttir.
Á þessum ágæta blaðamannafundi steig svo á stokk kvensjúkdómalæknir sem ræddi stuttlega einn þátt stúdíunnar, nefnilega samband "neikvæðrar útkomu meðgöngu" (t.m. fyrirburafæðing, lág fæðingarþyngd o.s.frv.). Hún hafði fundið tengsl á milli sýktra endajaxla og þessara þátta, en hafði að mér sýndist þurft að leika sér pínulítið að tölfræðinni til að sína fram á marktækt samband.
Fundurinn er enn aðgengilegur á heimasíðu AAOMS (http://www.aaoms.org/), bæði á Windows MediaPlayer og RealPlayer formatti, í allt tæpur klukkutími.
Kveðjur frá DK
Júlíus H. Schopka